Ekumeniczna Szkoła Biblijna w Łodzi (ESB) to inicjatywa, która zrodziła się w ekumenicznym środowisku katolików w Łodzi oraz łódzkiego oddziału Polskiej Rady Ekumenicznej. Wyrosła z przekonania, że Chrystusowe wezwanie „aby byli jedno” oraz ekumeniczna otwartość jest istotnym zadaniem współczesnych chrześcijan. Jednym z narzędzi ich promowania i rozpowszechniania jest umożliwienie lepszego poznania różnych tradycji chrześcijańskich, a także dziejów i osiągnięć ruchu ekumenicznego.
W siódmym roku działania szkoły została zaproponowana możliwość zapoznania się z tradycjami reprezentowanymi przez Kościoły członkowskie Polskiej Rady Ekumenicznej oraz Kościół Rzymskokatolicki zarówno w formie wykładowej opowieści ich przedstawicieli, poprzez mierzenie się z tekstami ważkimi dla poszczególnych tradycji. Program uzupełniają pielgrzymki studyjne do miejsc ważnych dla poszczególnych wyznań.
I tak ostatnia z krajowych pielgrzymek, a druga do tych samych miejsc z powodu licznych zainteresowanych chętnych, została sfinalizowana w pięknej jesiennej aurze października 2026 roku na ziemi podlaskiej.
Jest to zakątek polskiej ziemi, który doświadczył niełatwych historycznie losów owocujących umocnieniem wiary swoich przodków, nierzadko poprzez męczeństwo, jak mieliśmy tego przykład w wiosce Zaleszany. Kościoły i cerkwie na przemian zmieniały użytkowników, a wszystkich łączył wspólny trudny los trwania na tej pięknej, ale i wymagającej mozolnej pracy w trudzie dnia codziennego i głęboka wiara w Boga prawosławnych i katolików.
Podczas pielgrzymki, w głębokim szacunku nawiedziliśmy, szerzej poznając i ucząc się prawosławia pod przewodnictwem ojca Jakuba Dmitruka duchownego prawosławnego.
Zapoznaliśmy się ze Świętą Górą Grabarką, z pracą i posługą sióstr mniszek prawosławnych w Zaleszanach. Odwiedziliśmy modernistyczną cerkiew w Hajnówce gdzie odbywają się coroczne, międzynarodowe przeglądy muzyki cerkiewnej. Wydarzeniem dla nas był nocleg w klasztorze prawosławnym w Supraślu, gdzie oprócz zwiedzenia muzeum ikon, nawiedzenia grobu Księdza Arcybiskupa Mirona Chodakowskiego prawosławnego Ordynariusza Wojska Polskiego, który zginął w katastrofie smoleńskiej, zwiedziliśmy Cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny w Supraślu i mogliśmy zobaczyć jak wygląda zawieranie sakramentu małżeństwa u prawosławnych. Zachwyceni byliśmy śpiewem i modlitwą prawosławną.
Zapoznaliśmy się też ze Skitem w Odrynkach należącym terytorialnie i duchowo do Monastyru Supraskiego. Obecnie czterech mnichów modli się, pości i podejmuje pokutę za wiarę, pokój, i jedność na świecie. Mieszkają obok dwóch przepięknych cerkwi, nawiedzają grób swojego protoplasty, ojca Gabriela. Ojciec archimandryta Gabriel (Jerzy Giba), był twórcą i wieloletnim gospodarzem Skitu Świętych Antoniego i Teodozjusza Pieczerskich w Odrynkach na Podlasiu. Pustelnia ta jest jedynym męskim skitem prawosławnym w Polsce. Są oni także przygotowani na przyjęcie pielgrzymów i gości. Zostaliśmy podjęci przepyszną ziołową herbatą i nie mogliśmy wyjść z podziwu jak można w takim pięknym, niedostępnym miejscu pośród bagien żyć, modlić się i jeszcze apostołować.
Zawitaliśmy także do najliczniejszego w Polsce monasteru żeńskiego Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy w Zwierkach. Obecnie jest tam 27 sióstr na różnych etapach formacji, wszystko pięknie i czysto utrzymane. Nasz prawosławny przewodnik, Ojciec Jakub pokazał nam również Cerkiew Zaśnięcia Przenajświętszej Bogurodzicy w Boćkach gdzie posługuje razem ze swoim proboszczem, ks. mitratem prot. Mirosławem Niczyporukiem. Ta prawosławna parafia liczy 440 osób ale na bardzo rozległym terenie. Ojciec Jakub pokazał nam jak ubiera się prawosławny kapłan do sprawowania Liturgii. Prezentował poszczególne elementy stroju i paramenty liturgiczne, omawiał ich funkcje i znaczenie.
Prywatnie Ojciec Jakub jest katechetą w kilku małych szkołach, z tego utrzymuje swoją rodzinę, ma żonę Anię i szóstkę dzieci; najmłodszy trzy i pół roku a najstarszy lat 17. Są to bardzo mili, życzliwi ludzie. Jesteśmy bardzo wdzięczni ojcu Jakubowi za dzielenie się swoją wiedzą, wiarą i za szczere zaangażowanie w prowadzenie naszego wędrowania.
Ksiądz Dyrektor Ekumenicznej Szkoły Biblijnej ks. Wiesław Kamiński nie byłby sobą gdyby nie okrasił całej podróży dużą ilością dobrego humoru i dowcipu. Troszczył się także o czas na pogłębienie naszej katolickiej duchowości przez nawiedzenie kościoła - Sanktuarium Pana Jezusa Dobrego Pasterza i Jego Najświętszego Serca w Milejczycach, niedaleko prawosławnej Grabarki, a także Sanktuarium Najświętszego Sakramentu w Sokółce. Mieliśmy czas na modlitwę, duchowy relaks, a także na Eucharystię i możliwość skorzystania z Sakramentu Pokuty.
Zetknęliśmy się też z problemami wymierających miejscowości i parafii. Takim przykładem była dla mas Narewka, miejsce pierwszego noclegu w przepięknym Dworze Bartnika, prowadzonym przez przemiłe i życzliwe prawosławne małżeństwo Marię i Eugeniusza Sapiołko. Katolicka parafia jest rozległa, liczy w promieniu około 50 kilometrów, posiada 15 wiosek a liczy tylko 300 katolików w 9 wioskach. W jednej z nich żyje jedna starsza kobieta. Domy choć zadbane to jednak puste, służą latem jako dacze. Przygnębiający był wieczorny obraz ciemnych okien w domach, które mijaliśmy w drodze do miejscowej cerkwi i kościoła katolickiego. Dzieci do Pierwszej Komunii przez trzy lata nazbierało się aż pięcioro. Smutny to obraz pięknej, starej wsi Narewka. A takich jest zapewne więcej.
Siostra Leonarda Kuniszewska misjonarka św. Rodziny, sekretarka ESB, też nie byłaby sobą, gdyby nas nie zawiozła do Sanktuarium Błogosławionej Bolesławy Lament do Białegostoku. Piątego czerwca 1991 roku papież Jan Paweł 2 właśnie podczas pielgrzymki do Polski ogłosił Bolesławę Lamet Błogosławioną i patronką jedności. Nawiedziliśmy jej relikwie, poznaliśmy obraz beatyfikacyjny, modliliśmy się za jej przyczyną o jedność naszych kościołów i w osobistych potrzebach pojednania i uzdrowienia. Zostawiliśmy siostrom Misjonarkom Świętej Rodziny swoje prośby i potrzeby, intencje, polecając się wstawiennictwu Błogosławionej Bolesławy.
Jesteśmy głęboko przekonani, że w relacjach między naszymi wyznaniami prawdziwy ekumenizm nie polega na prozelityzmie, czy wzajemnym porównywaniu się, która z religii jest lepsza, prawdziwsza czy piękniejsza. Pragniemy tak swoją jak i prawosławną wiarę coraz lepiej poznać a znając szanować ją. Poznawanie wartości, które pozwolą ubogacić się naszym sercom by w zgodzie, pokoju i przekonaniu, że jesteśmy dziećmi jednego Boga – Ojca razem żyć, i dążyć do Wieczności. Jestem bardzo wdzięczna, że mogłam wziąć udział w tej pielgrzymce, dziękuję za ciepłe i życzliwe przyjęcie przez uczestników wyjazdu na Prawosławne Podlasie i do zobaczenia w przyszłości, gdzieś na pielgrzymich drogach.
